Titanic Neden Battı ?
Olimpik sınıfı devasa bir yolcu gemisi olan Titanic, bir çoğumuzun bildiği gibi 14 Nisan 1912 gecesi daha ilk seferinde bir buz dağına çarparak battı. Büyük deniz felaketlerinden biri olarak adlandırılan Titanic faciasının ardından geminin batma sebebi ile ilgili bir çok teori ortaya atılsa da günümüze kadar geçerliliğini koruyan en olgun açıklama, gemide kullanılan çelik sacların metalürjik açıdan incelenmesi sonucu ortaya atılmıştır.
Titanic’ğin inşa edildiği dönemde demir çelik üretim teknolojisi ile ilgili bilgi düzeyi günümüzdeki kadar olgun değildi. Gemi gövdesinde kullanılan saclardan alınan numuneler üzerinde yapılan analiz sonucu gemi saclarının yüksek oranda fosfor ve sülfür ihtiva ettiği ortaya çıktı. Fosfor ve sülfür için çelik üretiminin en istenmeyen iki alaşım elementi diyebiliriz tabi özellikle kırılgan ve gevrek bir yapı istenmiyorsa. Sülfür elementi özellikle çelik eritme işleminden sonra soğurken demir ile tepkimeye girerek FeS oluşturur ve malzemenin tane sınırlarına çökelerek malzemeyi son derece gevrek ve kırılgan bir hale getirir.
Günümüz teknolojisi ile üretilen bir gemi sacı bu tip bir çarpışmada gövdeden ayrılma ya da kırılma gibi bir soruna neden olmaz bunun sebebi ise düşük sülfür ve fosfor oranı sayesinde malzeme soğuk hava koşullarında da esnekliğini korur. Çelik malzemelerde görülen süneklikten kırılganlığa geçiş sıcaklığı (ductile to brittle transition) özellikle fosfor ve sülfür elementlerine bağlı bir özelliktir. Süneklikten kırılganlığa geçiş sıcaklığı geçmişte yaşanmış bir çok gemi kazasının da temel sebepleri arasında gösterilmektedir. Çelik malzemelerin bu özelliği ince tane yapısı, düşük Fosfor – Sülfür oranı ve Aluminyum ya da Magnezyum gibi alaşım elementleri eklenmesi ile geliştirilerek daha düşük sıcaklıklarda da kullanım imkanı sağlanabilmektedir. Günümüz çelikleri ortalama -27 C den sonra süneklik özelliklerini kaybederek daha kırılgan bir yapıya sahip olurlar ve Titanic’deki gibi bir etki ancak bu kalitedeki çeliklerin -60 C gibi bir sıcaklığa maruz kalması ile oluşabilir. Maalesef Titanic’de kullanılan çeliklerin süneklikten kırılganlığa geçiş sıcaklığı 32 C idi. Titanic’in kaza yaptığı bölgedeki su sıcaklığının sadece -2 C olduğunu düşünürsek gerçekten olası bir durum olduğu anlaşılır. Yani Titanic’de kullanılan çelikler ne kadar kalite olsalarda soğuk sularda kullanıma uygun malzemeler değildi.
Geminin çarpışmadan ağır hasar almasının bir diğer sebebi ise, gemi gövdesinde kullanılan ve gemi gövde saclarını birbirine eklemek için kullanılan perçinlerin kalitesiz olması ile açıklanmaktadır. Perçin numunelerinden incelenmesi sonucu perçinlerin yüksek miktarda cüruf ihtiva ettiği gözlenmiştir. Cüruf çelik üretimi sırasında döküm aşamasından son ürüne kadar malzeme içinden kalabilen ve malzeme mukavemetini ciddi şekilde olumsuz etkileyen bir hatadır. Bu ve benzeri hatların önüne geçilmesi için tahribatsız muayene ve daha kontrollü döküm potaları kullanılmaktadır. Bu duruma çalışan perçin işçilerin yeteneksizliği ve perçin makinesi kullanılmaması gibi faktörlerde eklenince facianın kaçınılmaz olduğu belirtilmektedir.
Kaynak: Wikipedia
Son Yorumlar