Menevişleme Nedir ?
Meneviş kelime anlamı renk dalgalanmasıdır. Su verilmiş çeliklerin mekanik özelliklerini iyileştirme amacı ile yapılan bu işlem, adını demirci ve silah ustalarının benzetiminden almaktadır. Su verme işlemine tabi tutulmuş karbon çelikleri, menevişleme (temperleme) işleminin ardından dalgali bir renk alır. Bu nedenle demir ve silah ustaları tarafından böyle bir isim verilmiştir.
Menevişleme işlemi özellikle su verme işleminden sonra malzeme içinde oluşan martensit ve bazen beynit yapısını ferrit – sementit (Fe3C) yapısına dönüştürerek daha az kırılgan ve tok bir yapı elde edilmesine yardımcı olur. Menevişleme işlemi genellikle sünekliği arttırırken malzemenin mukavemetinde de bir miktar düşmeye sebep olur. Bu durum martensitin aşırı kırılgan ve güvenilmez yapısına karşılık olarak ödenmesi gereken bir bedeldir.
Menevişleme işlemi için bilinmesi gereken en önemli kural malzeme için belirlenen temperleme sıcaklıklarına uygun olarak ısıl işlem yapılmasıdır. Aksi takdirde malzeme temper kırılganlığı sorunu ile karşı karşıya kalır ve son ürünün çentik darbe enerjisi (toughness) beklenenden çok daha düşük bir değerde olur. Bu durum çelik içindeki alaşım ve impurite oranlarına göre farklılık gösterse de genellikle 250 C-400 C ve 450 C -650 C arasında gözlenmektedir. Yani 300 C de temperlenen çeliğin çentik darbe enerjisi 200 C de temperlenenden daha düşüktür ayırca 500 C temperlenen çeliğin çentik darbe enerjisi de 425 derecede temperlenenden daha düşük olmaktadır. Bu sebeple temperleme işlemi sırasında malzemenin temper sıcaklığı alaşım durumuna bağlı olarak seçilmelidir. Temper kırılganlığı yukarıda bahsedilen kritik bölgelerde aşırı yavaş soğuma sırasında da gerçekleşebilir. Bu nedenle özellikle 450 C – 600 C bölgesinin hızlı geçilmesi tavsiye edilmektedir. Temper kırılganlığı özellikle alaşımlı çeliklerde gözlenmektedir.
Kaynak : Key to Metals
Son Yorumlar