Teknomiks

Meneviş kelime anlamı renk dalgalanmasıdır. Su verilmiş çeliklerin mekanik özelliklerini iyileştirme amacı ile yapılan bu işlem, adını demirci ve silah ustalarının benzetiminden almaktadır. Su verme işlemine tabi tutulmuş karbon çelikleri, menevişleme (temperleme) işleminin ardından dalgali bir renk alır. Bu nedenle demir ve silah ustaları tarafından böyle  bir isim verilmiştir.

Menevişleme işlemi özellikle su verme işleminden sonra malzeme içinde oluşan martensit ve bazen beynit yapısını ferrit – sementit (Fe3C) yapısına dönüştürerek daha az kırılgan ve tok bir yapı elde edilmesine yardımcı olur.  Menevişleme işlemi genellikle sünekliği arttırırken malzemenin mukavemetinde de bir miktar düşmeye sebep olur. Bu durum martensitin aşırı kırılgan ve güvenilmez yapısına karşılık olarak ödenmesi gereken bir bedeldir.

Menevişleme işlemi için bilinmesi gereken en önemli kural malzeme için belirlenen temperleme sıcaklıklarına uygun olarak ısıl işlem yapılmasıdır. Aksi takdirde malzeme temper kırılganlığı sorunu ile karşı karşıya kalır ve son ürünün çentik darbe enerjisi (toughness) beklenenden çok daha düşük bir değerde olur. Bu durum çelik içindeki alaşım ve impurite oranlarına göre farklılık gösterse de genellikle 250 C-400 C  ve 450 C -650 C arasında gözlenmektedir. Yani 300 C de temperlenen çeliğin çentik darbe enerjisi 200 C de temperlenenden daha düşüktür ayırca 500 C temperlenen çeliğin çentik darbe enerjisi de 425 derecede temperlenenden daha düşük olmaktadır.  Bu sebeple temperleme işlemi sırasında malzemenin temper sıcaklığı alaşım durumuna bağlı olarak seçilmelidir.  Temper kırılganlığı yukarıda bahsedilen kritik bölgelerde aşırı yavaş soğuma sırasında da gerçekleşebilir. Bu nedenle özellikle 450 C – 600 C bölgesinin hızlı geçilmesi tavsiye edilmektedir. Temper kırılganlığı özellikle alaşımlı çeliklerde gözlenmektedir.

Kaynak : Key to Metals

Teknoloji beynit, demir, derece, ısıl işlem, karbür, kırılganlık, martensit, meneviş, meneviş nedir, menevişleme, sementit, sıcaklık, su verme, temper

Şekil bellekli alaşımlar (shape memory alloys) herhangi bir deformasyona uğradıktan sonra ısıyla birlikte ilk üretildikleri şekle dönebilen malzemelerdir.  Bu özelliğe sahip alaşımlar,  Bakır-Çinko-Alüminyum-Nikel,  Bakır-Alüminyum-Nikel,  Nikel-Titanyum,  Demir-Bakır-Çinko-Altın. İlk keşfedilen şekil bellekli alaşım gümüş-kadmium alaşımıdır ve 1932 de keşfedilmiştir. Şekil bellekli (hafızalı) alaşımların en populeri is ticari bir ürün olan NiTiNol dur.

Bu malzemelerin böyle eşsiz bir özelliğe sahip olmasının altında yatan gerçek  aslında basit bir faz dönüşüm mekanizmasıdır. Şekil bellekli (hafızalı) alaşımlar oda sıcaklığında martensit fazında bulunan malzeme, deformasyona uğradıktan sonra sadece 10 derecelik bir sıcaklık farkında östenit fazına geçer ve soğuduğunda tekrar martensit fazına dönüşür bu faz dönüşümleri sırasında malzemenin fiziksel görünüşü martensit ve austenit fazlarında aynıdır.  Bu nedenle deformasyona uğramış malzeme ısıtıldığı anda fiziksel görünüş olarak ilk üretildiği şekle geri döner.

Şekil bellekli (hafızalı) alaşımları medikal ve uzay sanayi uygulamalarında fazlasıyla yer bulabilmektedir.  Damar genişletme ameliyatlarında kullanılan stentler, uçaklarda plakaları birbirine tutturmak için kullanılan perçinler şekil bellekli alaşımların uygulama bulduğu kullanım alanlarına örnek verilebilir.

Bilim alaşım, dönüşüm, faz, hafıza, martensit, nitinol, östenit, şekil bellekli, şekil hafızalı, şekil hafızalı alaşımlar, shape memory allo